مرتضى مطهرى
173
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
1 . وحدت و كثرت وجود اين بحث ، بحث وحدت و كثرت وجود است كه از مهمترين مسائلى است كه به يك معنا هميشه در جهان مطرح بوده است . تاريخچه مسألهء وحدت و كثرت وجود به اين نام و به اين عنوان و به اين شكلى كه الآن ما در اينجا مىبينيم ، در كتب فلاسفهء قبل از ملاصدرا ، يعنى در كتب فارابى يا بوعلى يا بعد از بوعلى مطرح نبوده است و آنها بحثى را تحت عنوان وحدت وجود يا كثرت وجود طرح نكردهاند . همان ريشههايى كه مسألهء اصالت وجود را در فلسفه وارد كرد ، همان ريشهها نيز مسألهء وحدت وجود و كثرت وجود را مطرح نمود ، كه يكى از اين ريشهها عرفان است . در عرفان هم باز آن كسى كه اين مسأله را تحت اين نام « وحدت وجود » عنوان كرد محيى الدين بود در قرن هفتم هجرى . قبل از محيى الدين مسألهء وحدت در عرفان مطرح بوده است ولى هنوز به طور جزم صاحبنظران نمىتوانند ادعا كنند كه وحدت عارف آيا وحدت شهود است يا واقعا وحدت وجود است ؛ يعنى آن وحدتى